wtorek, 3 listopada 2026

Cmentarz prawosławny na ul. Wolskiej

Minisłowniczek: link = adres internetowy - wszystko to co jest tu napisane na czerwono, wystarczy kliknąć :) 



W oktawie Wszystkich Świętych odwiedzamy Cmentarz Prawosławny na ul. Wolskiej.
W części katolickiej tego cmentarza leży wielu zmarłych z naszych rodzin, których systematycznie odwiedzamy... ale tym razem jest okazja by z naszą ulubioną przewodniczką Agnieszką zrobić dłuższy spacer po prawosławnej części, posłuchać niesamowitych historii ludzi, zobaczyć najpiękniejsze pomniki. Pogoda nam sprzyja, pomimo chłodu towarzyszy nam słońce.


Cmentarz Prawosławny przy ul. Wolskiej 138/140 w Warszawie to jedyna warszawska nekropolia prawosławna, na której terenie znajduje się zabytkowa cerkiew św. Jana Klimaka. Cmentarz został założony w 1834 ukazem carskim na terenach reduty wolskiej. Wybór miejsca na cmentarz prawosławny miał wymiar polityczny – o redutę toczone były walki w czasie szturmu rosyjskiego na Warszawę, w ostatniej bitwie Powstania Listopadowego.


Cmentarz ma powierzchnię 13,3 ha. Liczba pochowanych na nim osób z powodu zniszczenia lub zaginięcia dokumentacji nekropolii nie jest możliwa do ustalenia. Spośród kilku tysięcy nagrobków kilkaset posiada znaczną wartość artystyczną.


Agnieszka przeprowadza nas przez kolejne aleje i części cmentarza, pokazuje pomniki opowiada historie ludzi. Jak zawsze na starych cmentarzach mamy poczucie ogromnej różnorodności ludzkich losów i wdzięczności za ich życie niezależnie od tego jak trudne historie za tym stoją. Tu nic nie jest proste i jednoznaczne:
  • trudne początki całego cmentarza związane z jego założeniem po upadku Powstania Listopadowego i przerobieniem kościoła św. Wawrzyńca na cerkiew prawosławną Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej;
  • liczne groby i pomniki zaborców wyznania prawosławnego, pośród których jest wielu kupców i przedsiębiorców, którzy przyczynili się do rozwoju Królestwa Polskiego. Pośród nich szczególnie zasłużoną postacią jest Sokrat Starynkiewicz (1820 - 1902) pełniący obowiązki prezydenta Warszawy w latach 1875 - 1892. Jemu zawdzięczamy wybudowanie miejskiego systemu wodno-kanalizacyjnego ze Stacją Filtrów na Koszykach, pierwsze tramwaje konne, Park Ujazdowski, pierwszą centralę telefoniczną, otwarcie cmentarza Bródnowskiego, budowę nowej gazowni na Woli, modernizację oświetlenia ulicznego, wsparcie budowy wielu warszawskich kościołów i wiele innych warszawskich przedsięwzięć
  • nagrobki staroobrzędowców przeniesione tu w latach 1962 - 1969 z likiwidowanego cmentarza staroobrzędowców na Kamionku;
  • pomniki poległych ukraińskich żołnierzy Białej Gwardii z lat 1918 - 1920, którzy walczyli po naszej stronie w wojnie polsko - bolszewickiej;
  • symboliczne pomniki ofiar Wielkiego Głodu 1932 - 1933 na Ukrainie;
  • symboliczne groby żołnierzy polskich wyznania prawosławnego, którzy zginęli w Katyniu, Ostaszkowie, Miednoje a pośród nich grób ks. płk. Szymona Fedorońko (1893 - 1940) - Naczelnego Kapelana Wojska Polskiego i Jego trzech synów Oresta, Wiaczesława i Aleksandra, którzy zginęli w Powstaniu Warszawskim lub jako lotnicy RAFu
  • pomniki rozstrzelanych i zamordowanych w 1944 mieszkańców Woli w tym ponad setki dzieci mieszkających w przytułku św. Jana przy tutejszej cerkiwii;
  • kwatera budowniczych Pałacu Kultury i Nauki z czerwonymi gwiazdami zorganizowana w najstarszej część cmentarza z której przeniesiono/zlikwidowano najstarsze groby;
  • współczesne pomniki i kaplice upamiętniające m. in. ministra Czesława Kiszczaka czy rodzinę przedsiębiorcy Aleksandra Gudzowatego


Modlimy się, zapalamy znicz i odmawiamy wieczny odpoczynek za wszystkich zmarłych leżących na tym cmentarzu.
Agnieszko bardzo dziękujemy Ci za ten spacer i za kolejną lekcję ciekawej i skomplikowanej historii Polski i Polaków.


Przypominamy adres mailowy:

senior-swd@egonet.pl



wtorek, 27 października 2026

Bliski nam Lwów

Minisłowniczek: link = adres internetowy - wszystko to co jest tu napisane na czerwono, wystarczy kliknąć :) 



Tym razem mieliśmy okazję posłuchać opowieści Pana Aleksandra Janiszewskiego o Lwowie, które odbyło się w atmosferze pełnej ciepła i wspomnień (i wysokiej frekwencji z naszej strony!). Pan Aleksander, urodzony i wychowany we Lwowie, z pasją opowiadał o swoim ukochanym mieście, które po wojnie musiał opuścić, by osiedlić się w Radomiu. Lwów, miasto o bogatej historii i zróżnicowanej kulturze, stanowiło niegdyś ważny ośrodek kulturowy i naukowy, a obecnie zachwyca swoimi licznymi zabytkami i unikalnym klimatem.


Pan Aleksander zaczął swą opowieść, nie bez przypadku, od tamtejszego dworca głównego, jako, że w swoim życiu trudnił się pracą na kolei. Lwów jest znany z licznych zabytków, które przyciągają turystów z całego świata. Na szczególną uwagę zasługuje piękny Rynek Główny, otoczony kolorowymi kamienicami i dominowany przez elegancki ratusz, z którego wieży rozpościera się wspaniały widok na miasto. Majestatyczna Katedra Łacińska zachwyca swoim gotyckim stylem i bogato zdobionym wnętrzem, a potężny gmach Opery Lwowskiej, zbudowany w stylu neorenesansowym, oczarowuje nie tylko architekturą, ale również bogatym repertuarem artystycznym. Inne godne uwagi miejsca to Kaplica Boimów, znana ze swoich unikalnych rzeźb i dekoracji oraz przede wszystkim Cmentarz Łyczakowski, pełen historycznych nagrobków i pomników, a nam Polakom kojarzy się z częścią poświęconą Orlętom Lwowskim.


Lwów był i jest domem dla wielu narodowości, co czyni go miejscem spotkań różnych kultur i tradycji. Współistnienie Polaków, Ukraińców, Ormian i Żydów na przestrzeni wieków kształtowało unikalny charakter Lwowa. To miasto, które w swojej historii przyjmowało różne wpływy i tworzyło przestrzeń dla dialogu międzykulturowego, dziś stanowi żywe świadectwo tej różnorodności.

Podczas spotkania Pan Janiszewski wspominał również o wybitnych Polakach związanych z Lwowem. Wśród nich znalazł się Jan Kasprowicz, znany poeta i dramaturg, który swoją twórczością wzbogacił polską literaturę. Nie sposób pominąć Kazimierza Bartla, wybitnego matematyka i trzykrotnego premiera Polski, który także miał silne związki z Lwowem. Stefan Banach, jeden z najważniejszych matematyków XX wieku, współtworzył Lwowską Szkołę Matematyczną, której osiągnięcia są do dziś cenione na całym świecie. Józef Piłsudski, jeden z ojców niepodległości Polski, również spędził część swojego życia w tym mieście, które odegrało istotną rolę w jego działalności politycznej. Każda z tych postaci przyczyniła się do wzbogacenia kultury i nauki, a ich związki z Lwowem świadczą o wyjątkowej roli tego miasta w historii Polski. Pan Aleksander przekazał, że Lwów to także miasto pełne ciekawostek, na przykład słynne kawiarnie, które były miejscem spotkań artystów i intelektualistów, takich jak słynna Kawiarnia Szkocka, gdzie toczyły się burzliwe dyskusje naukowe i artystyczne.


Spotkanie z Panem Aleksandrem było nie tylko sentymentalną podróżą w przeszłość, ale również inspirującą lekcją historii i kultury dla wszystkich uczestników. Dla wielu z nas była to okazja do przypomnienia sobie o bogactwie i różnorodności miejsca, które, choć oddalone, wciąż pozostaje bliskie naszemu krajowi. Lwów, z jego fascynującą przeszłością i urokiem, nadal żyje we wspomnieniach tych, którzy mieli szczęście poznać to niezwykłe miasto. Spotkanie było też okazją, aby zmierzyć się z trudnymi pytaniami o relacje Polaków z Ukraińcami, dostrzegając przede wszystkim to co nas łączy i jak ważne jest, że stoimy razem w obliczu straszliwej wojny, wywołanej przez Rosję. Nawet najtrudniejsze karty wspólnej historii nie powinny przekreślać wysiłków, które obecnie są podejmowane na drodze do pojednania i zrozumienia, dla obecnych i przyszłych pokoleń obu Narodów!




Przypominamy adres mailowy:

senior-swd@egonet.pl